Viêm tiểu phế quản bội nhiễm ở trẻ chủ yếu do virus hợp bào hô hấp (RSV) gây ra. Một số trường hợp khác có thể liên quan đến các yếu tố môi trường, khí hậu thuận lợi cho virus phát triển. Dù xuất phát từ nguyên nhân hay tác nhân nào, nếu không được điều trị kịp thời và triệt để, các tác nhân gây bệnh sẽ nhanh chóng xâm nhập sâu vào đường hô hấp, dẫn đến viêm tiểu phế quản bội nhiễm với diễn tiến nặng.

Hầu hết các trường hợp viêm tiểu phế quản bội nhiễm ở trẻ bắt nguồn từ viêm nhiễm đường hô hấp trên, do đó bệnh dễ xảy ra khi thời tiết trở lạnh. Tình trạng viêm sau đó có thể lan xuống phế quản, gây nhiễm phế cầu, liên cầu… Khi mắc bệnh, đường thở của trẻ bị phù nề, tăng tiết chất nhầy, cản trở lưu thông không khí khiến trẻ rất dễ rơi vào tình trạng khó thở.

Cần nhận biết sớm các biểu hiện viêm tiểu phế quản bội nhiễm ở trẻ

Viêm tiểu phế quản bội nhiễm là thể nặng của viêm tiểu phế quản cấp, vì vậy các triệu chứng thường nghiêm trọng và phức tạp hơn. Nếu không được phát hiện sớm và điều trị đúng cách, bệnh có thể tiến triển nhanh, gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm. Đặc biệt, một số trường hợp bội nhiễm nặng còn xuất hiện tình trạng kháng thuốc, khiến quá trình điều trị gặp nhiều khó khăn do phải liên tục điều chỉnh phác đồ.

Do đó, cha mẹ hoặc người chăm sóc cần nhanh chóng đưa trẻ đến cơ sở y tế khi trẻ xuất hiện các dấu hiệu sau:

• Ho và khò khè: Trẻ ho dữ dội, kéo dài, có thể ho ra đờm màu xanh hoặc vàng do bội nhiễm vi khuẩn. Âm thở khò khè xuất hiện do các đường dẫn khí nhỏ bị viêm và hẹp.
• Khó thở, thở gấp: Trẻ thở nhanh, thở khó, có thể kèm theo hiện tượng co lõm lồng ngực khi hít vào. Ở giai đoạn nặng, trẻ có nguy cơ suy hô hấp, thiếu oxy, biểu hiện tím tái.
• Sốt cao: Sốt là triệu chứng thường gặp, tuy nhiên khi viêm tiểu phế quản bị bội nhiễm, trẻ có thể sốt cao trên 39°C và kéo dài, cho thấy cơ thể đang phản ứng mạnh với nhiễm trùng.
• Thở rít, âm phổi bất thường: Khi thăm khám, bác sĩ có thể nghe thấy các âm bất thường như ran rít, ran ẩm, ran nổ do dịch ứ đọng trong các tiểu phế quản.
• Diễn biến toàn thân nặng: Trẻ mệt mỏi, uể oải, giảm hoạt động, biếng ăn hoặc chán ăn do khó thở và nuốt khó. Nếu kéo dài, tình trạng này có thể dẫn đến thiếu nước, thiếu dinh dưỡng, làm suy giảm miễn dịch.

Nếu trẻ có bất kỳ dấu hiệu nào nêu trên, đặc biệt là khó thở, sốt cao không hạ hoặc da tím tái, cha mẹ cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay để được thăm khám và điều trị kịp thời. Việc phát hiện sớm và điều trị đúng viêm tiểu phế quản bội nhiễm giúp hạn chế biến chứng nguy hiểm và rút ngắn thời gian hồi phục cho trẻ.

Những đối tượng trẻ có nguy cơ cao mắc viêm tiểu phế quản bội nhiễm

Bệnh thường gặp ở trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ dưới 2 tuổi, với tỷ lệ mắc cao nhất ở nhóm 3 - 6 tháng tuổi. Nguyên nhân là do hệ miễn dịch và hệ hô hấp của trẻ chưa hoàn thiện. Đường thở của trẻ nhỏ có kích thước hẹp, chỉ cần một lượng nhỏ dịch nhầy hoặc phù nề cũng có thể gây cản trở luồng khí, dẫn đến khó thở.

Bên cạnh đó, hệ thống lông mao trong đường hô hấp của trẻ chưa phát triển đầy đủ, làm giảm khả năng đào thải virus, vi khuẩn ra khỏi phổi. Điều này tạo điều kiện thuận lợi cho các tác nhân gây bệnh xâm nhập và tấn công đường hô hấp của trẻ. Vì vậy, trẻ cần được chăm sóc kỹ lưỡng và chủ động tiêm chủng đầy đủ các loại vaccine phòng bệnh hô hấp ngay từ những năm đầu đời.

Những nhóm trẻ sau có nguy cơ mắc bệnh cao hơn:

• Trẻ sinh non dưới 36 tuần, cân nặng lúc sinh dưới 2.500g;
• Trẻ dưới 2 tuổi, đặc biệt là trẻ trong giai đoạn 3 - 6 tháng;
• Trẻ mắc bệnh tim bẩm sinh, tăng áp lực động mạch phổi;
• Trẻ mắc bệnh phổi mạn tính (loạn sản phổi);
• Trẻ suy giảm miễn dịch;
• Trẻ suy dinh dưỡng nặng.

Phòng ngừa viêm tiểu phế quản bội nhiễm cho trẻ trong mùa lạnh

Mùa lạnh là thời điểm virus đường hô hấp, đặc biệt là RSV phát triển mạnh. Thời tiết lạnh, ẩm thấp cùng môi trường ô nhiễm tạo điều kiện thuận lợi cho virus tấn công, gây viêm sưng tiểu phế quản, cản trở đường thở và làm tăng nguy cơ suy hô hấp ở trẻ nhỏ nếu không được chăm sóc đúng cách.

Để giảm nguy cơ viêm tiểu phế quản bội nhiễm, cha mẹ có thể áp dụng các biện pháp sau:

• Tránh cho trẻ tiếp xúc với khói thuốc lá;
• Tiêm chủng định kỳ, đặc biệt là vaccine phòng cúm;
• Rửa tay thường xuyên cho trẻ và người chăm sóc;
• Đeo khẩu trang cho trẻ và người lớn khi ra ngoài để hạn chế tiếp xúc với khói bụi, vi khuẩn và các tác nhân gây bệnh.