1. Tác dụng của rễ nhàu

Theo các tài liệu Đông y, rễ nhàu còn được gọi với tên hải ba kích căn, hịch thụ căn, có vị chát, đắng nhẹ, tính bình, đi vào các kinh thận và đại tràng.

Rễ nhàu có nhiều công dụng như khư phong thắng thấp, hoạt huyết thông kinh, bình can giáng áp, nhuận tràng lợi tiểu, thường được sử dụng trong điều trị các chứng đau nhức xương khớp, phong thấp tê bại, giúp máu huyết lưu thông, điều hòa kinh nguyệt, làm êm dịu thần kinh, an thần, ổn định huyết áp, hỗ trợ tiêu hóa và bài tiết.

Khoa học hiện đại cũng tìm thấy nhiều nhóm hoạt chất quý có trong rễ cây nhàu, tiêu biểu như nhóm anthraquinones, là nhóm thành phần quan trọng nhất, tạo nên màu vàng đặc trưng của rễ; nhóm iridoids có tác dụng kháng viêm và chống oxy hóa mạnh; nhóm sterols giúp điều hòa lượng cholesterol; hợp chất scopoletin có khả năng làm giãn mạch máu; các polysaccharides giúp hỗ trợ hệ miễn dịch.

Rễ nhàu cũng chứa lượng kali với hàm lượng cao cùng nhiều khoáng chất cần thiết cho cơ thể như canxi, magie, natri, sắt, kẽm, đồng… Mặc dù hàm lượng vitamin trong rễ nhàu thấp hơn trong quả, nhưng rễ vẫn chứa các nhóm vitamin quan trọng như vitamin C, vitamin A, vitamin E, các vitamin nhóm B (B1, B3)...

Vị thuốc rễ nhàu khô.

Nhờ các thành phần trên, rễ nhàu được chứng minh là có nhiều tác dụng tốt với sức khỏe:

• Tác dụng hạ huyết áp, bảo vệ tim mạch.
• Kháng viêm và giảm đau.
• Tăng cường miễn dịch và chống oxy hóa.
• Hỗ trợ tiêu hóa, nhuận tràng.

Đặc biệt, hoạt chất damnacanthal trong rễ nhàu được các nhà khoa học Nhật Bản và Mỹ nghiên cứu cho thấy có khả năng ức chế sự phát triển của các tế bào tiền ung thư và kích hoạt quá trình tự hủy của tế bào ác tính, đem lại tiềm năng trong phòng và điều trị ung thư của rễ cây nhàu.

2. Cách sử dụng rễ nhàu

2.1 Rễ nhàu ngâm rượu

Đây là cách làm giúp chiết xuất tối đa các hợp chất anthraquinone và damnacanthal, có tác dụng khứ phong thắng thấp, thông kinh hoạt lạc, giúp gân cốt dẻo dai, rất hợp với người bị đau nhức xương khớp, chân tay tê bại.

Cách làm:

• Rễ nhàu khô thái lát, sao vàng hạ thổ.
• Dùng 1kg rễ nhàu khô ngâm cùng 5 lít rượu trắng.
• Ngâm trong bình thủy tinh hoặc chum sành, đậy kín nắp. Sau ít nhất 30 ngày là có thể dùng được.
• Mỗi ngày dùng 1 - 2 ly nhỏ (khoảng 20 - 30ml) trong bữa ăn.

2.2 Sắc rễ nhàu kết hợp cùng các thảo dược trị đau nhức xương khớp.

Đây là bài thuốc giúp bồi bổ can thận, kháng viêm, giảm chèn ép dây thần kinh, đặc biệt thích hợp với những người đau nhức xương khớp, đau thần kinh tọa.

Cách làm: Dùng rễ nhàu khô 20g, rễ cỏ xước khô 20g, đỗ trọng 10g, thổ phục linh 20g, sắc uống ngày một thang.

2.3 Rễ nhàu sắc nước

Đây là cách dùng phổ biến và hiệu quả nhất của rễ cây nhàu giúp giãn mạch và hạ áp, hỗ trợ điều trị mất ngủ, đau đầu.

Cách làm:

• Dùng 30 - 40g rễ nhàu khô, rửa sạch bụi bẩn.
• Sắc với 1 lít nước, đun sôi rồi để lửa nhỏ khoảng 20 phút cho hoạt chất ngấm ra nước.
• Uống thay trà hàng ngày.

Rễ nhàu sắc nước giúp giãn mạch và hạ áp.

3. Một số lưu ý khi sử dụng rễ nhàu

Tuy được ví như "ba kích Tây Nguyên" nhưng rễ nhàu không phải ba kích, không thể dùng thay thế cho ba kích. Ngoài ra, còn cần chú ý:

• Không nên dùng rễ nhàu với liều quá cao, tối đa chỉ nên sử dụng 30g/ngày và không nên uống liên tục trong thời gian dài.
• Không dùng rễ nhàu cho phụ nữ có thai, người huyết áp thấp, người đang bị tiêu chảy.
• Thận trọng khi dùng cho người bệnh thận do có hàm lượng kali rất cao, người đang bị viêm gan cấp, xơ gan nên tham khảo ý kiến thầy thuốc trước khi dùng.
• Thận trọng khi dùng chung rễ nhàu với các thuốc hạ huyết áp, thuốc chống đông, thuốc lợi tiểu giữ kali.
• Trong khi sử dụng nến thấy các biểu hiện bất thường như phát ban, ngứa, buồn nôn, đau bụng, mệt mỏi, nhịp tim không đều… cần dừng lại ngay và tham khảo thêm ý kiến thầy thuốc.