Theo kế hoạch, Yak-130M sẽ được sản xuất với số lượng lớn để trang bị cho Lực lượng Không quân Vũ trụ Nga từ đầu những năm 2030, đồng thời hướng tới thị trường xuất khẩu.

Tập đoàn công nghệ nhà nước Rostec cho biết, chuyến bay được thực hiện tại Nhà máy Hàng không Irkutsk, thuộc Tập đoàn Yakovlev. Phi hành đoàn gồm hai phi công thử nghiệm kỳ cựu Alexander Guskov và Andrey Voropayev.

Theo Rostec, chuyến bay diễn ra đúng kế hoạch, không phát sinh bất kỳ sự cố kỹ thuật nào. Máy bay hoạt động trong khoảng 50 phút, đạt độ cao tối đa 2.000 m và tốc độ khoảng 600 km/giờ, tương đương Mach 0,49.

Phiên bản nâng cấp toàn diện

Yak-130M được đánh giá là bước tiến lớn so với Yak-130 tiêu chuẩn nhờ hàng loạt cải tiến về điện tử hàng không và năng lực tác chiến. Những nâng cấp nổi bật bao gồm radar mảng quét điện tử chủ động (AESA), hệ thống điện tử hàng không thế hệ mới cùng khả năng sử dụng nhiều loại vũ khí không đối không và không đối đất hiện đại hơn.

Theo Giám đốc điều hành Tập đoàn Máy bay Thống nhất (UAC) Vadim Badekha, việc nâng cấp sẽ giúp Yak-130M thực hiện đầy đủ cả nhiệm vụ huấn luyện lẫn chiến đấu trong mọi điều kiện thời tiết, cả ngày lẫn đêm, với trình độ tương đương nhiều dòng máy bay hiện đại.

Ông cũng cho biết các mục tiêu tác chiến của Yak-130M không chỉ bao gồm mục tiêu trên mặt đất mà còn có cả mục tiêu trên không, trong đó có các máy bay không người lái cỡ lớn.

Trong khi đó, Thứ trưởng Bộ Công nghiệp và Thương mại Nga Gennady Abramenkov nhận định mẫu máy bay mới có tiềm năng lớn để đáp ứng nhiều yêu cầu khác nhau của khách hàng trong và ngoài nước.

Từ máy bay huấn luyện thành chiến đấu cơ đa năng

Yak-130 ban đầu được phát triển từ thập niên 1990, nhằm thay thế dòng L-39 của Liên Xô trong vai trò máy bay huấn luyện phản lực.

Máy bay thực hiện chuyến bay đầu tiên vào năm 1996 và được thiết kế để đào tạo phi công chuyển tiếp lên các tiêm kích thế hệ 4+ và thế hệ thứ năm như Su-30SM hay Su-57.

Điểm nổi bật của Yak-130 là hệ thống điều khiển bay điện tử cho phép mô phỏng đặc tính điều khiển của nhiều loại chiến đấu cơ khác nhau. Nhờ đó, học viên có thể làm quen với cách vận hành các máy bay hiện đại mà không cần sử dụng trực tiếp những tiêm kích tiền tuyến vốn có chi phí khai thác rất cao.

Vào thời điểm ra mắt, đây được xem là một trong những mô hình huấn luyện tiên tiến nhất thế giới. Yak-130 còn được thiết kế theo mô hình Lead-In Fighter Trainer (LIFT), tức máy bay huấn luyện chuyển tiếp trước khi phi công bước lên các chiến đấu cơ tuyến đầu.

Buồng lái được trang bị màn hình đa chức năng, cần điều khiển kiểu hiện đại cùng hệ thống điện tử hàng không có thiết kế gần giống với các tiêm kích thế hệ mới. Điều này giúp giảm đáng kể thời gian và chi phí đào tạo.

Trên nền tảng đó, Yak-130M tiếp tục thu hẹp khoảng cách giữa máy bay huấn luyện tiên tiến và một chiến đấu cơ hạng nhẹ thực thụ. Ngoài việc vẫn đảm nhiệm đầy đủ vai trò đào tạo phi công, phiên bản mới còn được tăng cường mạnh về cảm biến, hệ thống nhiệm vụ, khả năng sống sót và năng lực chiến đấu.

Một trong những thay đổi quan trọng nhất của Yak-130M là việc tích hợp radar AESA. Hệ thống này giúp máy bay phát hiện và theo dõi mục tiêu trên không cũng như mặt đất hiệu quả hơn, đồng thời hỗ trợ không chiến và sử dụng các loại vũ khí dẫn đường chính xác thế hệ mới.

Việc trang bị radar AESA cũng giúp phi công được huấn luyện ngay trên các hệ thống cảm biến tương tự những chiến đấu cơ hiện đại, đồng thời nâng cao đáng kể hiệu quả chiến đấu khi Yak-130M tham gia các nhiệm vụ thực tế.

Bên cạnh đó, máy bay còn được bổ sung hệ thống ngắm mục tiêu quang điện tử gắn ở mũi, tích hợp khả năng tìm kiếm và theo dõi bằng hồng ngoại, nhận dạng mục tiêu, chỉ thị laser và hỗ trợ tấn công chính xác.

Theo đánh giá từ phía Nga, các trang bị mới sẽ giúp Yak-130M sử dụng hiệu quả hơn các loại vũ khí dẫn đường chính xác, đồng thời cải thiện đáng kể khả năng nhận thức tình huống trong cả nhiệm vụ huấn luyện lẫn tác chiến.

Xuân Minh

Theo Báo Sức khỏe và đời sống